आजकाल जिकडे तिकडे कृत्रिम बुद्धिमत्तेची आणि त्यामुळे जाणाऱ्या मानवी नोकऱ्यांचीच चर्चा सुरू आहे. अनेक महाकाय कंपन्या माणसांना कामावरून काढून त्यांच्या जागी एआय मशिन्स आणि रोबोट्स बसवण्याच्या आणि आपला खर्च वाचवण्याच्या शर्यतीत धावत आहेत. पण तंत्रज्ञानाच्या या आंधळ्या शर्यतीत आता एक डोळ्यात अंजन घालणारी आणि मानवी अस्तित्वाला मोठा दिलासा देणारी घटना समोर आली आहे. अमेरिकेतील जगप्रसिद्ध आणि बलाढ्य कार उत्पादक कंपनी 'फोर्ड'ने नुकताच एक असा निर्णय घेतला आहे, ज्याने संपूर्ण कॉर्पोरेट जगाला मानवी कौशल्य आणि प्रत्यक्ष अनुभवाचे खरे महत्त्व पुन्हा एकदा पटवून दिले आहे.
काही काळापूर्वी, फोर्ड कंपनीने आपल्या कारखान्यांमध्ये तयार होणाऱ्या वाहनांची गुणवत्ता तपासण्यासाठी आणि उत्पादनातील तांत्रिक त्रुटी शोधण्यासाठी मानवी कामगारांच्या जागी प्रगत अशा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालींचा वापर सुरू केला होता. यामागे कंपनीचा उद्देश वेगाने आणि अचूकतेने वाहनांची तपासणी करणे हा होता. पण प्रत्यक्षात मात्र कंपनीचा हा मोठा तांत्रिक प्रयोग पूर्णपणे फसला. मशीन, सेन्सर्स आणि कॅमेऱ्यांच्या मदतीने चालणाऱ्या या एआय प्रणाली कंपनीला अपेक्षित असलेले अचूक निकाल देण्यात साफ अपयशी ठरल्या. तंत्रज्ञान कितीही प्रगत असले तरी, वाहनातील सूक्ष्म, गुंतागुंतीच्या आणि अनपेक्षित त्रुटी शोधण्याचे काम या मशिन्सना जमत नव्हते.
अखेर, यंत्रांच्या या गंभीर मर्यादा लक्षात आल्यावर फोर्ड कंपनीने धाडसी पाऊल उचलत आपला निर्णय मागे घेतला. कंपनीने तब्बल ३०० हून अधिक अनुभवी गुणवत्ता निरीक्षक आणि इंजिनिअर्सना पुन्हा सन्मानाने कामावर बोलावून घेतले आहे. या घटनेने हे सिद्ध केले आहे की, मानवी इंजिनिअर्सकडे जो वर्षानुवर्षांचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव आणि व्यावहारिक ज्ञान असते, त्याची बरोबरी कोणतेही अल्गोरिदम किंवा मशीन करू शकत नाही. वाहनाच्या इंजिनचा आवाज ऐकून किंवा केवळ एका स्पर्शाने आणि नजरेने गाडीतील नेमका दोष ओळखण्याची जी मानवी हातोटी आणि अंतर्ज्ञान असते, ते या कृत्रिम मशिन्समध्ये येऊ शकत नाही. काही विशिष्ट आणि गुंतागुंतीचे तांत्रिक प्रश्न सोडवण्यासाठी माणसाचा प्रत्यक्ष अनुभवच कामी येतो, हे यातून स्पष्ट झाले.
या संपूर्ण प्रकरणावर बोलताना फोर्ड कंपनीचे 'व्हेईकल हार्डवेअर इंजिनिअरिंग' विभागाचे उपाध्यक्ष चार्ल्स पून यांनी मोकळेपणाने कंपनीची चूक मान्य केली आहे. त्यांनी प्रामाणिकपणे कबूल केले की, कंपनीने अनुभवी इंजिनिअर्सच्या प्रत्यक्ष अनुभवाचे आणि त्यांच्या बौद्धिक कौशल्याचे महत्त्व कमी लेखण्याची मोठी चूक केली होती. त्यांच्या या प्रांजळ कबुलीतून जगभरातील सर्वच व्यावसायिक आणि तंत्रज्ञान कंपन्यांना एक महत्त्वाचा धडा मिळाला आहे. एआयमुळे उत्पादनाचा वेग नक्कीच वाढू शकतो, पण मानवी कौशल्यांना पूर्णपणे हद्दपार केल्यास व्यवसायात गंभीर आणि मोठ्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
फोर्ड कंपनीच्या या उदाहरणातून जगाला मोठा संदेश मिळाला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता माणसाच्या कामाचा वेग नक्कीच वाढवू शकते, ती अनेक कंटाळवाणी कामे न थकता करू शकते; पण मानवी कौशल्य, तज्ज्ञता, परिस्थितीनुसार निर्णय घेण्याची क्षमता आणि व्यावहारिक अनुभवाची जागा ती कधीही घेऊ शकत नाही. भविष्यातील जगात माणसाचा कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी कोणताही संघर्ष नाही, तर खरे यश हे माणसाने आणि एआयने एकमेकांच्या साथीने काम करण्यात दडलेले आहे. तंत्रज्ञान हे माणसाला मदत करण्यासाठी बनलेले एक उत्तम साधन आहे, पण ते मानवी अनुभवाचा आणि बुद्धीचा कायमस्वरूपी पर्याय कधीच होऊ शकत नाही, हेच या ताज्या घटनेतून सोनेरी अक्षरांमध्ये अधोरेखित झाले आहे.
अखेर, यंत्रांच्या या गंभीर मर्यादा लक्षात आल्यावर फोर्ड कंपनीने धाडसी पाऊल उचलत आपला निर्णय मागे घेतला. कंपनीने तब्बल ३०० हून अधिक अनुभवी गुणवत्ता निरीक्षक आणि इंजिनिअर्सना पुन्हा सन्मानाने कामावर बोलावून घेतले आहे. या घटनेने हे सिद्ध केले आहे की, मानवी इंजिनिअर्सकडे जो वर्षानुवर्षांचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव आणि व्यावहारिक ज्ञान असते, त्याची बरोबरी कोणतेही अल्गोरिदम किंवा मशीन करू शकत नाही. वाहनाच्या इंजिनचा आवाज ऐकून किंवा केवळ एका स्पर्शाने आणि नजरेने गाडीतील नेमका दोष ओळखण्याची जी मानवी हातोटी आणि अंतर्ज्ञान असते, ते या कृत्रिम मशिन्समध्ये येऊ शकत नाही. काही विशिष्ट आणि गुंतागुंतीचे तांत्रिक प्रश्न सोडवण्यासाठी माणसाचा प्रत्यक्ष अनुभवच कामी येतो, हे यातून स्पष्ट झाले.
या संपूर्ण प्रकरणावर बोलताना फोर्ड कंपनीचे 'व्हेईकल हार्डवेअर इंजिनिअरिंग' विभागाचे उपाध्यक्ष चार्ल्स पून यांनी मोकळेपणाने कंपनीची चूक मान्य केली आहे. त्यांनी प्रामाणिकपणे कबूल केले की, कंपनीने अनुभवी इंजिनिअर्सच्या प्रत्यक्ष अनुभवाचे आणि त्यांच्या बौद्धिक कौशल्याचे महत्त्व कमी लेखण्याची मोठी चूक केली होती. त्यांच्या या प्रांजळ कबुलीतून जगभरातील सर्वच व्यावसायिक आणि तंत्रज्ञान कंपन्यांना एक महत्त्वाचा धडा मिळाला आहे. एआयमुळे उत्पादनाचा वेग नक्कीच वाढू शकतो, पण मानवी कौशल्यांना पूर्णपणे हद्दपार केल्यास व्यवसायात गंभीर आणि मोठ्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
फोर्ड कंपनीच्या या उदाहरणातून जगाला मोठा संदेश मिळाला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता माणसाच्या कामाचा वेग नक्कीच वाढवू शकते, ती अनेक कंटाळवाणी कामे न थकता करू शकते; पण मानवी कौशल्य, तज्ज्ञता, परिस्थितीनुसार निर्णय घेण्याची क्षमता आणि व्यावहारिक अनुभवाची जागा ती कधीही घेऊ शकत नाही. भविष्यातील जगात माणसाचा कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी कोणताही संघर्ष नाही, तर खरे यश हे माणसाने आणि एआयने एकमेकांच्या साथीने काम करण्यात दडलेले आहे. तंत्रज्ञान हे माणसाला मदत करण्यासाठी बनलेले एक उत्तम साधन आहे, पण ते मानवी अनुभवाचा आणि बुद्धीचा कायमस्वरूपी पर्याय कधीच होऊ शकत नाही, हेच या ताज्या घटनेतून सोनेरी अक्षरांमध्ये अधोरेखित झाले आहे.
#AI #ArtificialIntelligence #Ford #Layoff
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com