कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या वाढत्या आणि अवाढव्य वापरामुळे आता केवळ पारंपारिक उद्योगांमध्येच नाही, तर खुद्द तंत्रज्ञान निर्माण करणाऱ्या महाकाय कंपन्यांमध्येही एक अभूतपूर्व स्थित्यंतर पाहायला मिळत आहे. 'बार्कलेज' बँकेने ५,००० नोकऱ्या कमी केल्याची बातमी ताजी असतानाच, आता एआय क्रांतीचे नेतृत्व करणाऱ्या 'मायक्रोसॉफ्ट' या कंपनीने एक खळबळजनक निर्णय घेतला आहे. आपला वाढता खर्च कमी करण्यासाठी आणि भविष्यातील कामाचे स्वरूप पूर्णपणे बदलण्यासाठी मायक्रोसॉफ्टने आपल्या जगभरातील तब्बल ६०,००० कर्मचाऱ्यांना नोकरी सोडण्याची किंवा ऐच्छिक निवृत्तीची मोठी ऑफर दिली आहे. एकाच वेळी इतक्या मोठ्या संख्येने कर्मचाऱ्यांना नोकरी सोडण्याचा पर्याय देणे, हे तंत्रज्ञान विश्वातील एआयच्या वाढत्या वर्चस्वाचे सर्वात भयानक आणि स्पष्ट लक्षण मानले जात आहे.
मायक्रोसॉफ्टची ही 'बायआऊट' ऑफर कंपनीतील सर्व कर्मचाऱ्यांसाठी नसून, ती विशिष्ट आणि धोरणात्मक पद्धतीने लागू करण्यात आली आहे. अमेरिका, कॅनडा, भारत आणि ब्रिटनमधील काही निवडक टीम्समध्ये काम करणाऱ्या 'उपाध्यक्ष आणि त्याखालच्या स्तरावरील' कर्मचाऱ्यांनाच ही ऑफर देण्यात आली आहे. परंतु, ज्या विभागांची कंपनीला आता सर्वात जास्त गरज आहे, जसे की 'डेटा सेंटर', 'सेल्स' आणि 'मार्केटिंग', त्या कर्मचाऱ्यांना यातून जाणीवपूर्वक वगळण्यात आले आहे. मायक्रोसॉफ्टच्या प्रवक्त्याने दिलेल्या माहितीनुसार, जे कर्मचारी ही ऑफर स्वीकारून नोकरी सोडतील, त्यांना कंपनीच्या नेहमीच्या ' severance package' (नोकरीवरून काढताना दिली जाणारी भरपाई) सारखेच आर्थिक लाभ आणि भत्ते मिळतील.
जून २०२५ च्या अखेरीस मायक्रोसॉफ्टकडे जगभरात एकूण २,२३,००० कर्मचारी होते आणि २०२२ पासून ही संख्या जवळपास स्थिर होती. परंतु, आता कंपनीला आपल्या कर्मचाऱ्यांची संख्या आणि त्यांचे कामाचे स्वरूप नव्याने ठरवायचे आहे. याआधी जुलै महिन्यातही कंपनीने निवृत्तीच्या वयात आलेल्या ८,७५० कर्मचाऱ्यांना अशीच एक वेगळी ऑफर दिली होती, ज्यापैकी तब्बल ३० टक्क्यांहून अधिक कर्मचाऱ्यांनी ती आनंदाने स्वीकारली होती. मात्र, आताच्या या नव्या आणि महाकाय 'बायआऊट' प्रोग्रामला कमी कर्मचारी प्रतिसाद देतील, असा अंदाज कंपनीने व्यक्त केला आहे.
मायक्रोसॉफ्टने हे एवढे मोठे आणि कठोर पाऊल का उचलले, यामागे एक कटू आर्थिक वास्तव दडलेले आहे. कंपनी सध्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या पायाभूत सुविधांमध्ये, विशेषतः नवीन एआय मॉडेल्स, डेटा सेंटर्स आणि सर्व्हर्समध्ये अब्जावधी डॉलर्सची अफाट गुंतवणूक करत आहे. एआयमधील ही गुंतवणूक कंपनीसाठी 'जीवन-मरणाचा' प्रश्न बनली आहे. त्यामुळे, एका बाजूला एआयचा वाढता खर्च पेलण्यासाठी कंपनीला आता दुसऱ्या बाजूला मानवी कर्मचाऱ्यांवर होणारा मोठा खर्च कोणत्याही परिस्थितीत कमी करावाच लागणार आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, एआय मशिन्सना पोसण्यासाठी आता प्रत्यक्ष माणसांना स्वतःच्या नोकऱ्यांचा बळी द्यावा लागत आहे.
ही परिस्थिती केवळ मायक्रोसॉफ्टपुरती मर्यादित नाही. 'अल्फाबेट' ( गुगलची मूळ कंपनी) आणि 'मेटा' (Meta Platforms - फेसबुक) यांसारख्या इतर महाकाय तंत्रज्ञान कंपन्यांनीही बदलत्या व्यावसायिक गरजा आणि एआयच्या वाढत्या खर्चामुळे अलीकडच्या काळात आपल्या कर्मचाऱ्यांना अशाच प्रकारच्या 'ऐच्छिक बाहेर पडण्याच्या'ऑफर्स दिल्या आहेत किंवा थेट नोकरकपात केली आहे.
मायक्रोसॉफ्टच्या 'चीफ पीपल ऑफिसर' ॲमी कोलमन यांनी या निर्णयाचे समर्थन करताना एक व्यावसायिक युक्तिवाद मांडला आहे. त्यांच्या मते, हा प्रोग्राम अशा कर्मचाऱ्यांना एक 'सुवर्णसंधी' देतो जे मायक्रोसॉफ्टच्या बाहेर इतरत्र काम करण्याच्या शोधात आहेत, आणि त्यांना आता कंपनीच्या पूर्ण आर्थिक पाठिंब्यासह बाहेर पडता येईल. तसेच, या कपातीमुळे कंपनीच्या वेगवेगळ्या व्यावसायिक विभागांना भविष्यात बदलणाऱ्या तांत्रिक गरजांनुसार नवीन आणि योग्य कर्मचारी भरती करण्याची लवचिकता मिळेल. मात्र, मायक्रोसॉफ्टच्या प्रवक्त्याने असेही स्पष्ट केले आहे की, जरी कंपनीने ही ऑफर दिली असली, तरी कुशल आणि महत्त्वाच्या 'टॉप टॅलेंट' कर्मचाऱ्यांना थांबवण्याचा कंपनी नक्कीच प्रयत्न करेल.
मायक्रोसॉफ्टची ही ६०,००० कर्मचाऱ्यांची बायआऊट ऑफर म्हणजे कॉर्पोरेट जगतात सुरू असलेल्या एका महाभयंकर वादळाची अधिकृत सुरुवात आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आता माणसांना केवळ मदत करत नाहीये, तर ती थेट त्यांच्या जागी प्रस्थापित होत आहे आणि त्यांच्या रोजीरोटीवर घाला घालत आहे. ज्या सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्सनी आणि तंत्रज्ञांनी मिळून हे एआय साम्राज्य उभे केले, आज तेच या साम्राज्याचे पहिले बळी ठरत आहेत. तंत्रज्ञान कंपन्या आता मानवी बुद्धिमत्तेपेक्षा मशीनच्या गतीला आणि क्षमतेला अधिक महत्त्व आणि पैसा देत आहेत, हेच यातून सिद्ध होते. एआयच्या या वाढत्या आणि अनियंत्रित वेगामुळे भविष्यात जागतिक रोजगार बाजाराची रचना पूर्णपणे आणि कायमची कशी बदलेल, याची ही केवळ एक छोटीशी पण धडकी भरवणारी झलक आहे. (चित्र: एआय निर्मित)
--- तुषार भ. कुटे
#AI
जून २०२५ च्या अखेरीस मायक्रोसॉफ्टकडे जगभरात एकूण २,२३,००० कर्मचारी होते आणि २०२२ पासून ही संख्या जवळपास स्थिर होती. परंतु, आता कंपनीला आपल्या कर्मचाऱ्यांची संख्या आणि त्यांचे कामाचे स्वरूप नव्याने ठरवायचे आहे. याआधी जुलै महिन्यातही कंपनीने निवृत्तीच्या वयात आलेल्या ८,७५० कर्मचाऱ्यांना अशीच एक वेगळी ऑफर दिली होती, ज्यापैकी तब्बल ३० टक्क्यांहून अधिक कर्मचाऱ्यांनी ती आनंदाने स्वीकारली होती. मात्र, आताच्या या नव्या आणि महाकाय 'बायआऊट' प्रोग्रामला कमी कर्मचारी प्रतिसाद देतील, असा अंदाज कंपनीने व्यक्त केला आहे.
मायक्रोसॉफ्टने हे एवढे मोठे आणि कठोर पाऊल का उचलले, यामागे एक कटू आर्थिक वास्तव दडलेले आहे. कंपनी सध्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या पायाभूत सुविधांमध्ये, विशेषतः नवीन एआय मॉडेल्स, डेटा सेंटर्स आणि सर्व्हर्समध्ये अब्जावधी डॉलर्सची अफाट गुंतवणूक करत आहे. एआयमधील ही गुंतवणूक कंपनीसाठी 'जीवन-मरणाचा' प्रश्न बनली आहे. त्यामुळे, एका बाजूला एआयचा वाढता खर्च पेलण्यासाठी कंपनीला आता दुसऱ्या बाजूला मानवी कर्मचाऱ्यांवर होणारा मोठा खर्च कोणत्याही परिस्थितीत कमी करावाच लागणार आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, एआय मशिन्सना पोसण्यासाठी आता प्रत्यक्ष माणसांना स्वतःच्या नोकऱ्यांचा बळी द्यावा लागत आहे.
ही परिस्थिती केवळ मायक्रोसॉफ्टपुरती मर्यादित नाही. 'अल्फाबेट' ( गुगलची मूळ कंपनी) आणि 'मेटा' (Meta Platforms - फेसबुक) यांसारख्या इतर महाकाय तंत्रज्ञान कंपन्यांनीही बदलत्या व्यावसायिक गरजा आणि एआयच्या वाढत्या खर्चामुळे अलीकडच्या काळात आपल्या कर्मचाऱ्यांना अशाच प्रकारच्या 'ऐच्छिक बाहेर पडण्याच्या'ऑफर्स दिल्या आहेत किंवा थेट नोकरकपात केली आहे.
मायक्रोसॉफ्टच्या 'चीफ पीपल ऑफिसर' ॲमी कोलमन यांनी या निर्णयाचे समर्थन करताना एक व्यावसायिक युक्तिवाद मांडला आहे. त्यांच्या मते, हा प्रोग्राम अशा कर्मचाऱ्यांना एक 'सुवर्णसंधी' देतो जे मायक्रोसॉफ्टच्या बाहेर इतरत्र काम करण्याच्या शोधात आहेत, आणि त्यांना आता कंपनीच्या पूर्ण आर्थिक पाठिंब्यासह बाहेर पडता येईल. तसेच, या कपातीमुळे कंपनीच्या वेगवेगळ्या व्यावसायिक विभागांना भविष्यात बदलणाऱ्या तांत्रिक गरजांनुसार नवीन आणि योग्य कर्मचारी भरती करण्याची लवचिकता मिळेल. मात्र, मायक्रोसॉफ्टच्या प्रवक्त्याने असेही स्पष्ट केले आहे की, जरी कंपनीने ही ऑफर दिली असली, तरी कुशल आणि महत्त्वाच्या 'टॉप टॅलेंट' कर्मचाऱ्यांना थांबवण्याचा कंपनी नक्कीच प्रयत्न करेल.
मायक्रोसॉफ्टची ही ६०,००० कर्मचाऱ्यांची बायआऊट ऑफर म्हणजे कॉर्पोरेट जगतात सुरू असलेल्या एका महाभयंकर वादळाची अधिकृत सुरुवात आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आता माणसांना केवळ मदत करत नाहीये, तर ती थेट त्यांच्या जागी प्रस्थापित होत आहे आणि त्यांच्या रोजीरोटीवर घाला घालत आहे. ज्या सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्सनी आणि तंत्रज्ञांनी मिळून हे एआय साम्राज्य उभे केले, आज तेच या साम्राज्याचे पहिले बळी ठरत आहेत. तंत्रज्ञान कंपन्या आता मानवी बुद्धिमत्तेपेक्षा मशीनच्या गतीला आणि क्षमतेला अधिक महत्त्व आणि पैसा देत आहेत, हेच यातून सिद्ध होते. एआयच्या या वाढत्या आणि अनियंत्रित वेगामुळे भविष्यात जागतिक रोजगार बाजाराची रचना पूर्णपणे आणि कायमची कशी बदलेल, याची ही केवळ एक छोटीशी पण धडकी भरवणारी झलक आहे. (चित्र: एआय निर्मित)
--- तुषार भ. कुटे
#AI
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com