मृत्यूच्या छायेतून पुन्हा बहरलेला निसर्गाचा धडा

दोन-तीन महिन्यांपूर्वी आणून कुंडीत लावलेले मोगऱ्याचे ते छोटे आणि कोवळे रोपटे बहरण्याऐवजी अचानक एका अनपेक्षित संकटात सापडले. त्याच्या हिरव्यागार पानांवर आणि कोवळ्या फांद्यांवर पांढऱ्या रंगाचा बुरशीजन्य बुरा (रोग) वेगाने पसरू लागला होता. या रोगाचा वाढता प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी आणि रोपट्याला वाचवण्यासाठी मी त्यावर विविध औषधांची फवारणी देखील केली, परंतु त्याचा काहीही सकारात्मक परिणाम झाला नाही. रोगाचा विळखा इतका घट्ट होता की, हळूहळू त्या रोपट्याला कळ्या आणि फुले येणे पूर्णपणे बंद झाले. एवढेच नव्हे, तर त्याची हिरवीगार पानेही निस्तेज होऊन एकामागून एक गळून पडू लागली.
पाहता पाहता काही दिवसांतच ते रोपटे पार कोमेजून गेले. त्याच्या फांद्या निष्प्राण आणि सुकल्यासारख्या दिसू लागल्या. आता हे रोपटे पूर्णपणे जळून जाणार आणि आपल्या बागेतील त्याचे अस्तित्व कायमचे संपणार, असेच मला वाटू लागले होते. मी त्याच्या जगण्याची आशा जवळजवळ सोडूनच दिली होती. परंतु, निसर्गाची किमया आणि जगण्याची ओढ काही औरच असते! ते रोपटे पार वाळून गेले असे वाटत असतानाच, एका सकाळी त्याच्या खोडापाशी मातीतून एका नव्या, टवटवीत आणि हिरव्यागार कोंबाने अचानक जन्म घेतल्याचे मला दिसले. त्या जुन्या खोडाच्या दोन्ही बाजूंनी जोमाने नवी पालवी फुटू लागली होती आणि एका नव्या, निरोगी रोपट्याने वेगाने आकार घेण्यास सुरुवात केली होती.

एका अर्थाने, मोगऱ्याच्या त्या इवल्याशा रोपाने मृत्यूच्या छायेत जाऊनही आपली जगण्याची प्रबळ जिद्द अजिबात सोडली नव्हती. कोणत्याही कठीण आणि प्रतिकूल परिस्थितीत तग धरून राहायचे आणि पुन्हा नव्याने उभे राहायचे, हा त्याचा निसर्गदत्त अढळ निर्धार खरोखरच थक्क करणारा होता. पाहता पाहता पुढील काही दिवसांतच ते कोमेजलेले रोप पुन्हा एकदा नव्या हिरवाईने आणि नव्या उमेदीने बहरू लागले. जुनी, रोगट आणि सुकलेली पाने कायमची गळून पडली आणि त्या जागी नव्या, तजेलदार पानांनी आपले साम्राज्य निर्माण केले. अस्मानी संकटांपुढे कधीही हार न मानता खंबीरपणे उभे राहण्याची आणि राखेतून पुन्हा फिनिक्स पक्ष्यासारखी भरारी घेण्याची एक  अमूल्य आणि प्रेरणादायी शिकवणच निसर्गाने या मोगऱ्याच्या रूपाने मला दिली होती.

--- तुषार भ. कुटे